Семинар (практикалық)

Вид материалаСеминар

Содержание


10. Әдебиет тізімі.
Курстың этикасы
5 лекция. Қазақ этносының құрамы саны, географиялық орналасуы.
2.Орта жүз
Суан- Алтын эмел, оңтүстік шығысында, Жоңғар алатауы, Іленің бергі жағы. Саны 30 мың шамасында Ұраны Райымбек. Албан
Сары Үйсін
Ошақты – Талас өзенінің төменгі саласы, Қаратаудың оңтүстік шығысы. Саны 20 мың шамасында Қаңлы Шанышқылы
Арғын – Торғайдың шығысы Алтайға дейін. Саны 500 мың шамасында Ұраны Ақжол, Қарақожа, Аманжол. Найман
Подобный материал:
1   2   3   4   5   6   7   8   9

10. Әдебиет тізімі.

Негізгі

1.Назарбаев Н.А. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999. -296 б.

2.Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы: Оқулық-хрестоматия. – Астана: «Фолиант». 2000. –

260 бет.

3. Асфендияров С.Д., Кунте П.А. Прошлое Казахстана в источниках и материалах. Сб. I.

Алматы,1997..

4.Әбілғазы. Түрік шежіресі. Алматы, Ана-тілі, 1991.208 б.

5.Бабыр Захир ад дин Мұқамед. Бабырнама. Алматы, 1993.

6.Бичурин Н.Я. (Иакинф) Собрание сведений о народах обитающих в Средней Азии в

древние времена. Алматы. 1998 т. I.

7.Дулати М.Х: Тарих-и Рашиди. Алматы, Мұхамед Хайдар Дулати қоғамдық қоры, 2003

8.Жүсіп Баласағұн. Құтты білік. Алматы, 1986.

9.Иүгенеки А. Ақиқат сыйы. Алматы, 1985.

10. Қ.Жалайыр. Шежірелер жинағы. Алматы.19 97,-128б.

11. Мәшһүр-Жүсіп Көпеев. Қазақ шежіресі. Алматы, 1993.

12. Моңғолдың құпия шежіресі. Баян-өлгий, 1979.

13. Өтеміс Қажы. Шыңғыс наме. Алматы, 1992.

14.Таным тармақтары (Қытай тарихшыларының көне тарихызмы жөніндегі пайымдаулары. Құрас және алғ.жазғ. Қ. Салғараұлы). Алматы. Санат, 1992. 279 б.

15.Шәкірім Құдайбердіұлы. Қазақ шежіресі. Алматы, 1993.

16. Абусеитолва М..Х. и др. История казахстана и Центральной Азии: Учебное пособие/

Алматы: Дайк-Пресс, 2001. – 616 с.

17. АбильЕ. История государство иправа Республики Казахстан.( с древнейших времен до до 1992 года), второе издания, Астана,Фолиянт, 2001.

18. Аманжолов К.Р. Түркі халықтарының тарихы.( көне дәуірден біздің заманымыздың XIV ғасырына дейінгі кезең). 1-кітап, Алматы, Білім, 2002. 292 б.

19. Кузембайулы А., Абиль Е., История Казахстана, Учебник для ВУЗов. 7-е издание. Перераб. и доп.- СПБ, Соларт, Санкт-Петербург, 2004.

20. Қазақстан тарихы. Ежелгі уақыттан қазіргі кезеңге дейін. Очерк. Бас.Ред. М.Қ.Қозыбаев. Алматы, Дәуір, 1993.

21. Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Төрт томдық, 1-том, Алматы, Атамұра, 1996.

22. Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, II-том. Алматы, Атамұра,

1998.

23.Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, III-том.Алматы, Атамұра,

2002.

24. Масанов Н.Э. и др. История Казахстана: народы культуры. Учебное пособие. Алматы, Дайк-Прес, 2000.

25. Н.Мыңжан. Қаақтың қысқаша тарихы. Алматы, Жалын, 1994.


Қосымша

26.Ералина А.Е. Қазақстан тарихы курсы бойынша тақырыптық-проблемалық терминалогиялық түсініктер жанағы. Қостанай, 2002.

27.Қазақтар: Көпшілікке арналған 9-томдық анықтамалық Алматы, Қазақстанның даму институты, Т.1. Тарихи оқиғалар.1998. 432 б.

28. Абиль Е. Этногенез казахов. Опыт системного подхода.- Костанай, 1997.

29. Алматы. 1986 желтоқсан. Алматы, Аударма алқасы, 1992, 192 б. 2-кітап.

30. Алматы 1986 Желтоқсан. Қазақстан жазушылар одағының Шабыт 3-кітабы. (Құраст. Т.Айтбайұлы), 1992 176 б.

31. Артыкбаев Ж.О. Казахское общество: традиции и иновации. – Караганда, 1993.

32. Ахинжанов С.М. Кыпчаки в истории Средневекового Казахстана. - Алма-Ата, 1989.

33. Ахметова Н. Обычное право кахахов в конце XVIII-XIX вв. – Караганда, 1990.

34. Байпақов К. Нүржанов А. Ұла жібек жолы және ортағасырлық Қазақстан. Алматы, Қазақстан, 1992, 208 б.

35.Бекмаханов Е. Қазақстан XIX ғасырдың 20-40 жылдарында. – Алматы, 1992.

36.Бейсқұлов Т. Желтоқса ызғары. Алматы, мерей, Қазақстан, 1994, 390 б.

37.Бартольд В.В. Тюрки: двенадцать лекций по истории турецких народов Средней Азии. – Алматы, 1998.

38. Гумилев Л.Н. Қиял иатшалығын іздеу. Алматы, Балауса, 1992, 428 б.

39. Гумилев Л.Н. Көне түріктер. Алматы, Білім, 1994.

40. Гумелев Л.Н. Хұндар. Алматы, 1998.

41. Есмағамбетов К.Қазақтар шетел әдебиетінде. Алматы, Атамұоа-Қазақстан, 1994, 240 б.

42. Жолдасбекұлы М.Ж. Елтұтқа: Ел тарихының әйгілі тұлғалары.( М. Жолдасбекұлы, Қ. Салғара ұлы., А. Сейдімбек). Астана Күлтегін, 2001, 357 б.

43.Жұртбаев Т. Дулыға: Көне түркі батырлары туралы әфсаналар. Алматы, Жалын, 1994. 2-кітап.

44.Исмагулов О.И. Население Казахстана от эпохи бронзы до современности. Алма-Ата, 1970.

45.Кляшторный С.Г. Султанов Т.И. Казакстан. Летопись трех тысячелетий. - Алма-ата, 1992.

46. Кенжеахметұлы С. Жеті қазына. Жиған терген. Алматы, Ана-тілі, 2 кітап. 2002.

47. Кузембайулы А., Абиль Е. Казахская Сибирь. – Костанай, 1997.

48.Күзембайұлы А, Әбіл Е. Тарихшы және оның заманы: (историк и его эпоха). Петроваловск, 2001, 200 б.

49. XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ қоғамы. Зерттелу тарихының кейбір мәселері. Рдакциясын басқарған А.К.Әбілов. Қарағанды,ҚарМУ баспасы, 1992, 179 б.

50.Козыбаев М.К. Казахстан на рубеже веков: пойски размышления. В двух книгах. Алматы, Ғылым, 2000. 420 с.

51.Қозыбаев М. Жауды шаптым ту байлап. Алматы, 1994.

52. Қозыбаев М.Қ Өркениет және ұлт. Алматы, Арыс, 2001.

53. Қозыбаев М. Ақтаңдақтар ақиқаты: Алматы, Қазақ университет., 1992-272 б.

54.Қозыбаев М. Тарих зердесі. Алматы, Ғылым, 2 том, 1998.

55.Қазақстан Республикасы тарихи сана қалыптастыруының тұжырымдамасы. Алаты, Қазақстан, 1995, 33 б.

56. Масанов Н. Кочевая цивилизация казахов. – М., 1995.

57. Орманов Қ.Т Тұран өркениетінің ізімен. ( тарихи-этнографиялық очерктер жинағы) Қостанай,2005.

58. Омарбеков Т. 20-30 жылдардағы Қазақстан қасіреті. Алматы, Санат, 1997,320 б.

59. Омарбеков Т. Зобалаң (Күштеп ұжымдастыруға қарсылық). Алматы, Санат, 1994-272 б.

60. Толыбеков С.Е. Кочевое общество казахов в 18- начале ХХ века: Политико-

экономический анализ. Алама-Ата; Наука, 1971.

61.Тәтімов М. Қазақ әлемі: Қазақтың саны қанша ? Қазақ қашан, қайдан қуылған, қырылған және атылған? А.1993.

62. Хазанов А.М. Кочевники и внешний мир. Изд. 3-е, доп. – Алматы: Дайк-Пресс, 2000.

– 604 с.

63. Хара-Даван Э. Чингисхан как полководец и его наследие. – Алматы, 1992.


11. Курстың саясаты:

-Сабаққа кешікпей қатысу.

-Сабақ үстінде сағыз шайнауға болмайды.

-Сабақ үстінде газет-журнал оқымау.

-Сабақ үстінде айнаға қарамау. (қыз балалар)

-Сабақ үстінде артық сөйлемеу.

-Сабақ үстінде ұялы телефонды сөндіру.

-Сабаққа тиісті киіммен келу.

Курстың этикасы:

-Қалдырған сабақ тапсырмаларының қарызын өтеу.(сабақтан тыс уақытта)

-Берілген тапсырма орындалмаса, қорытынды балыңыз кемиді.

-Оқу процесіне белсенді қатысу.

-Курстастарыңа, оқытушыға іззетті, ашық бол.

-Бағалау саясаты обьективтік принциптерді икемді жоғары саралауда негізделеді.

-Әрбір сабаққа міндетті дайындық:

-Берілген тапсырмаларды оқып меңгеру.

-Барлық тапсырмалар уақытылы қойылған мерзімінде орындалуға тиіс.

-Сабақты жіберген жағдайда барлық өтілген тапсырмаларды орындауға жауаптысыз.

-Егерде жіберілген сағаттар саны дәлелсіз болса (ауырмасаңыз немесе басқа да дәлелді себептердің анықтамасы болмаса) кредит сағат санының курс бойынша екі есеге артса, біз сізді курстан қалдырамыз.

-Сіз барлық топтың оқуына септігіңізді тигізуге тиістісіз.

-Сіз өзіңіздің оқуыңызға ден қойып жақсы білім алуға талапты болуға тиістісіз.

Оқу жылы барысында өзіңізге тиісті міндеттерді орындауға жауапкершілікпен қарауға тиістісіз.

-Оқу процесіне сіздің тек келіп кетуіңіз емес, сапалы қатынасыңыз маңызды екенін естен шығармаңыз.


Қостанай мемлекеттік педагогикалық институты

Тарих және өнер факультеті

Қазақстан тарихы кафедрасы


«Отан тарихының өзекті мәселелері» пәнінен

Лекция сабақтарының әдістемелік нұсқаулары


Қостанай, 2009.


Лекция материялының мазмұны

1 лекция. Кіріспе

Жоспар:

1.Отан тарихының өзекті мәселесі пәні.

2.Пәннің мақсаты мен міндеттері.

Әдебиет тізімі.

Негізгі

Назарбаев Н.А. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999. -296 б.

Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы: Оқулық-хрестоматия. – Астана: «Фолиант». 2000. –

260 бет.

Кузембайулы А., Абиль Е., История Казахстана, Учебник для ВУЗов. 7-е издание. Перераб. и доп.- СПБ, Соларт, Санкт-Петербург, 2004.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Төрт томдық, 1-том, Алматы, Атамұра, 1996.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, II-том. Алматы, Атамұра,

1998.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, III-том.Алматы, Атамұра,

2002.

Масанов Н.Э. и др. История Казахстана: народы культуры. Учебное пособие. Алматы, Дайк-Прес, 2000.

Н.Мыңжан. Қаақтың қысқаша тарихы. Алматы, Жалын, 1994.


Қосымша

Күзембайұлы А, Әбіл Е. Тарихшы және оның заманы: (историк и его эпоха). Петроваловск, 2001, 200 б.

Козыбаев М.К. Казахстан на рубеже веков: пойски размышления. В двух книгах. Алматы, Ғылым, 2000. 420 с.

Қозыбаев М. Жауды шаптым ту байлап. Алматы, 1994.

Қозыбаев М.Қ Өркениет және ұлт. Алматы, Арыс, 2001.

Қозыбаев М. Ақтаңдақтар ақиқаты: Алматы, Қазақ университет., 1992-272 б.

Қозыбаев М. Тарих зердесі. Алматы, Ғылым, 2 том, 1998.

Қазақстан Республикасы тарихи сана қалыптастыруының тұжырымдамасы. Алаты, Қазақстан, 1995, 33 б.


2 лекция. Қазақ этногенезінің көне дәурі.

Жоспар:

1.Сақ – скиф тайпаларының қазақ этносының қалыптасуындағы ролі
2. Қазақ этносының үйсін, қаңлы, ғұн элементтері

Әдебиет тізімі.

Негізгі

Назарбаев Н.А. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999. -296 б.

Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы: Оқулық-хрестоматия. – Астана: «Фолиант». 2000. –

260 бет.

Асфендияров С.Д., Кунте П.А. Прошлое Казахстана в источниках и материалах. Сб. I.

Алматы,1997..

Бичурин Н.Я. (Иакинф) Собрание сведений о народах обитающих в Средней Азии в

древние времена. Алматы. 1998 т. I.

Таным тармақтары (Қытай тарихшыларының көне тарихызмы жөніндегі пайымдаулары. Құрас және алғ.жазғ. Қ. Салғараұлы). Алматы. Санат, 1992. 279 б.

Кузембайулы А., Абиль Е., История Казахстана, Учебник для ВУЗов. 7-е издание. Перераб. и доп.- СПБ, Соларт, Санкт-Петербург, 2004.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Төрт томдық, 1-том, Алматы, Атамұра, 1996.

Масанов Н.Э. и др. История Казахстана: народы культуры. Учебное пособие. Алматы, Дайк-Прес, 2000.

Н.Мыңжан. Қаақтың қысқаша тарихы. Алматы, Жалын, 1994.

Қосымша

Абиль Е. Этногенез казахов. Опыт системного подхода.- Костанай, 1997.

Гумелев Л.Н. Хұндар. Алматы, 1998.

Жолдасбекұлы М.Ж. Елтұтқа: Ел тарихының әйгілі тұлғалары.( М. Жолдасбекұлы, Қ. Салғара ұлы., А. Сейдімбек). Астана Күлтегін, 2001, 357 б.

Жұртбаев Т. Дулыға: Көне түркі батырлары туралы әфсаналар. Алматы, Жалын, 1994. 2-кітап.

Исмагулов О.И. Население Казахстана от эпохи бронзы до современности. Алма-Ата, 1970.

Қозыбаев М.Қ Өркениет және ұлт. Алматы, Арыс, 2001.

Қозыбаев М. Тарих зердесі. Алматы, Ғылым, 2 том, 1998.

Қазақстан Республикасы тарихи сана қалыптастыруының тұжырымдамасы. Алаты, Қазақстан, 1995, 33 б.

Орманов Қ.Т Тұран өркениетінің ізімен. ( тарихи-этнографиялық очерктер жинағы) Қостанай,2005.


3 лекция. Түркі дәуріндегі этникалық процестер.

Жоспар:

1.Көне түркі әлемінің этникалық құрылымы

2.Қарлұқтар

3.Оғыздар

4.Қимақ

5.Қыпшақ

6.Найман

7.Керей

Әдебиет тізімі.

Негізгі

Назарбаев Н.А. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999. -296 б.

Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы: Оқулық-хрестоматия. – Астана: «Фолиант». 2000. –

260 бет.

Асфендияров С.Д., Кунте П.А. Прошлое Казахстана в источниках и материалах. Сб. I.

Алматы,1997..

Әбілғазы. Түрік шежіресі. Алматы, Ана-тілі, 1991.208 б.

Бичурин Н.Я. (Иакинф) Собрание сведений о народах обитающих в Средней Азии в

древние времена. Алматы. 1998 т. I.

Мәшһүр-Жүсіп Көпеев. Қазақ шежіресі. Алматы, 1993.

Моңғолдың құпия шежіресі. Баян-өлгий, 1979.

Таным тармақтары (Қытай тарихшыларының көне тарихызмы жөніндегі пайымдаулары. Құрас және алғ.жазғ. Қ. Салғараұлы). Алматы. Санат, 1992. 279 б.

Кузембайулы А., Абиль Е., История Казахстана, Учебник для ВУЗов. 7-е издание. Перераб. и доп.- СПБ, Соларт, Санкт-Петербург, 2004.

Қазақстан тарихы. Ежелгі уақыттан қазіргі кезеңге дейін. Очерк. Бас.Ред. М.Қ.Қозыбаев. Алматы, Дәуір, 1993.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Төрт томдық, 1-том, Алматы, Атамұра, 1996.

Масанов Н.Э. и др. История Казахстана: народы культуры. Учебное пособие. Алматы, Дайк-Прес, 2000.

Н.Мыңжан. Қаақтың қысқаша тарихы. Алматы, Жалын, 1994.

Қосымша

Абиль Е. Этногенез казахов. Опыт системного подхода.- Костанай, 1997.

Ахинжанов С.М. Кыпчаки в истории Средневекового Казахстана. - Алма-Ата, 1989.

Гумилев Л.Н. Қиял иатшалығын іздеу. Алматы, Балауса, 1992, 428 б.

Гумилев Л.Н. Көне түріктер. Алматы, Білім, 1994.

Жұртбаев Т. Дулыға: Көне түркі батырлары туралы әфсаналар. Алматы, Жалын, 1994. 2-кітап.

Исмагулов О.И. Население Казахстана от эпохи бронзы до современности. Алма-Ата, 1970.

Кузембайулы А., Абиль Е. Казахская Сибирь. – Костанай, 1997.

Козыбаев М.К. Казахстан на рубеже веков: пойски размышления. В двух книгах. Алматы, Ғылым, 2000. 420 с.

Қозыбаев М.Қ Өркениет және ұлт. Алматы, Арыс, 2001.

Қозыбаев М. Тарих зердесі. Алматы, Ғылым, 2 том, 1998.

Қазақстан Республикасы тарихи сана қалыптастыруының тұжырымдамасы. Алаты, Қазақстан, 1995, 33 б.


4 лекция. XIII-XV ғасырлардағы қазақ жеріндегі этникалық процестер.

Жоспар:

1.Алтын Орда мемлекетінің этникалық сипаты.

2.Өзбек, ноғай, қазақ суб этностары.

Әдебиет тізімі.

Негізгі

Назарбаев Н.А. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999. -296 б.

Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы: Оқулық-хрестоматия. – Астана: «Фолиант». 2000. –

260 бет.

Әбілғазы. Түрік шежіресі. Алматы, Ана-тілі, 1991.208 б.

Бабыр Захир ад дин Мұқамед. Бабырнама. Алматы, 1993.

Дулати М.Х: Тарих-и Рашиди. Алматы, Мұхамед Хайдар Дулати қоғамдық қоры, 2003

Қ.Жалайыр. Шежірелер жинағы. Алматы.19 97,-128б.

Мәшһүр-Жүсіп Көпеев. Қазақ шежіресі. Алматы, 1993.

Моңғолдың құпия шежіресі. Баян-өлгий, 1979.

Өтеміс Қажы. Шыңғыс наме. Алматы, 1992.

Аманжолов К.Р. Түркі халықтарының тарихы.( көне дәуірден біздің заманымыздың XIV ғасырына дейінгі кезең). 1-кітап, Алматы, Білім, 2002. 292 б.

Кузембайулы А., Абиль Е., История Казахстана, Учебник для ВУЗов. 7-е издание. Перераб. и доп.- СПБ, Соларт, Санкт-Петербург, 2004.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, II-том. Алматы, Атамұра,

1998.

Масанов Н.Э. и др. История Казахстана: народы культуры. Учебное пособие. Алматы, Дайк-Прес, 2000.

Н.Мыңжан. Қаақтың қысқаша тарихы. Алматы, Жалын, 1994.

Қосымша

Абиль Е. Этногенез казахов. Опыт системного подхода.- Костанай, 1997.

Ахинжанов С.М. Кыпчаки в истории Средневекового Казахстана. - Алма-Ата, 1989.

Исмагулов О.И. Население Казахстана от эпохи бронзы до современности. Алма-Ата, 1970.

Кузембайулы А., Абиль Е. Казахская Сибирь. – Костанай, 1997.

Козыбаев М.К. Казахстан на рубеже веков: пойски размышления. В двух книгах. Алматы, Ғылым, 2000. 420 с.

Қозыбаев М. Жауды шаптым ту байлап. Алматы, 1994.

Қозыбаев М.Қ Өркениет және ұлт. Алматы, Арыс, 2001.

Қозыбаев М. Ақтаңдақтар ақиқаты: Алматы, Қазақ университет., 1992-272 б.

Қозыбаев М. Тарих зердесі. Алматы, Ғылым, 2 том, 1998.

Қазақстан Республикасы тарихи сана қалыптастыруының тұжырымдамасы. Алаты, Қазақстан, 1995, 33 б.


5 лекция. Қазақ этносының құрамы саны, географиялық орналасуы.

Жоспар:

1.Ұлы жүз.

11 тайпа . Үйсін, дулат, қаңылы, албан, суан, жалайыр, шапырашты ысты, сіргелі, сарыүйсін. Жалпы тарихына қысқаша шолу. Саны.

2.Орта жүз.

Арғын, найман, керей, қыпшақ, қоңырат, уақ. Жалпы тарихына қысқаша шолу. Орналасу территориясы. Саны.

3.Кіші жүз.

Үш тайпа бірлестігі. Әлім ұлы (шөмекей, шекті, қаракесек, төртқара, қарасақал). Байұлы (Адай, Алтынжаппас, алаша, байбақты, масқор, беріш, таз, есентемір, шеркеш, тапа, қызылқұрт, ысық) (12). Жетіру. Кердері, жағалбайлы, табын, керейт, т.б.

1.Ұлы жүз. Еуразия территориясындағы қазақ халқы ең ірі түрік халықтарының бірі. Ресей империясының 1897 жылғы санағы бойынша қазіргі Қазақстан территориясында 3 392 751 млн. Өлкенің 81, 4. Пайызын құрады. Сонымен қатар қазақ халқы Омск уезінде 38 мың 185, Томскде 24 мың 643, Тоқалы уезінде 5 мың 148, Ташкентте 163 мың 105, Амударияда 47 мың 145. Қалада тұратындар 1, 1 пайызды құрады.

Қазақ халқы үш жүзге бөлінді. Бұл термин көптеген ғалымдардың пікінше ХVІІ ғасырда пайда болды. Бұл өз алдына бөлек әңгіме. Үш географиялық аймаққа бөлінді.

1. Жетісу.

2.Батыс Қазақстан.

3. Орталық және Шығыс Қазақстан.

Ұлы жүз – Қазақстанның Оңтүстік шығысын мекендеді. Іле аңғары, Жоңғар және Іле Алатауын. Қырғыз және Қаратау жотасы. Шу-Талас өзені аралығы. Сырдарияның жоғары және орта ағысын мекендеді.

Қыстауы: Өлкенің тегіс жерлері, құмды жерлер.

Жайлауы: Вертикальды бағытта көшіп жүрді. Бийік таулы Жоңғар алатауы және Тян-Шань сілемі. Меридианды көші, өзен-көлдерді жағалай.

XIX-ХХ ғасырлар тоғысында жалпы саны 700 мың адам.

Дулаттар- Ұлы жүздегі саны басым тайпа, ерте және ортағасыр тарихынан белгілі. Іле өзенінің ортаағысынан Шу Талас, Қырғыз Алатауы мен Қаратау сырдарияның орта ағысы, батысында Тян-Шань, оңтүстігінде Шу өзенінің орта ағысы Мойынқұм. Солтүстігіенде Балқаш. Саны 250 мың шамасында өз ішінде (ботпай, шымыр, сыйқым жаныс) болып бөлінеді. Ұраны Бақтияр.

Суан- Алтын эмел, оңтүстік шығысында, Жоңғар алатауы, Іленің бергі жағы. Саны 30 мың шамасында Ұраны Райымбек.

Албан - Алтын эмел, оңтүстік шығыс жотасы, Іле Алатауының солтүстігі, Іленің Текес, Шығыс Шарын саласы. Саны 100 мыңдай. Ұрыны райымбек.

Сары Үйсін – Іле өзенінің сол жағалауы, Іле Алатауы, Таластың оң жағы. Саны 10 мың.

Шапырашты- Іле аңғары, оңтүстік саласы, Шу өзенінің оң жағы. Іле Алатауының оң жағы. Саны 50-60 мыңдай. Ұраны Қарасай.

Сіргелі – Шу өзенінің сол жағының орта ағысы. Талас өзенінің төменгі саласы, Қаратаудың беткейі. Саны 40 мың. Ұраны Тоғанас.

Ысты - Іленің төмені, Балқаш маңы, Іле өзенінің орта ағысы. Шу өзенінің сол жағы солтүстігі. Қаратаудың оңтүстік шығысы, Таластың оңтүстік жағы. Саны 40-50 мың шамасында Ұраны Жауатар.

Жалайыр – Жоңғар Алатауы, Алтын эмель, Малайсары, Іле-Қаратал өзендерінің аралығы. Блқаш Құмы. Саны 100-110 мың шамасында. Ұраны Бахтияр, Қоблан, Бөрібай.

Ошақты – Талас өзенінің төменгі саласы, Қаратаудың оңтүстік шығысы. Саны 20 мың шамасында

Қаңлы Шанышқылы – Іленің оң жағы. Іле алатауының бер жағы. Саны 50 мың шамасында. Ұраны Бәйтерек Айрылмас.

2.Орта жүз. Орталық және Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстанның солтүстігі, Сырдың орта ағысы. Ырғыз, торғай, Тобыл, Батыс Алтай және Тарбағатай Бетпақ дала, Балқаштың солтүстігі, Батыс Сібір ойпаты, Торғай үстүрті. Құлынды даласы.

Қыстауы - Сырдың орта ағысы, Солтүстік Қазақстанның орманды жері. Меридиян бойынша таулы үстірт. Вертикал бойынша өзен-көлдерді жағалай көшті.

Жайлауы – дала зонасы. Таулы жерлер

Саны 1млн 350 мың. Қытай мен Монғолияда 1 млн, 500 мың шамасында.

Арғын – Торғайдың шығысы Алтайға дейін. Саны 500 мың шамасында Ұраны Ақжол, Қарақожа, Аманжол.

Найман – Шығыс Қазақстан, Солтүстік Батыс Алтай, Жоңғар Алатауы. Саны 400 мың шамасында. Ұраны Қаптағай.

Керей – Қазақстанның солтүстігі мен шығысы Ертіс, Есіл өзендерінің орта ағысы, Батыс Алтай. Саны 65-70 мың. Қазастаннан тыс жердегі саны 100 мыңнан асады. Ұраны Ақжол, Қарақожа, Ошыбай.

Қыпшақ - Орталық


Әдебиет тізімі.

Негізгі

Артықбаев Ж.О. Қазақстан тарихы: Оқулық-хрестоматия. – Астана: «Фолиант». 2000. –

260 бет.

Мәшһүр-Жүсіп Көпеев. Қазақ шежіресі. Алматы, 1993.

Кузембайулы А., Абиль Е., История Казахстана, Учебник для ВУЗов. 7-е издание. Перераб. и доп.- СПБ, Соларт, Санкт-Петербург, 2004.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, II-том. Алматы, Атамұра,

1998.

Қазақстан тарихы.(көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық, III-том.Алматы, Атамұра,

2002.

Масанов Н.Э. и др. История Казахстана: народы культуры. Учебное пособие. Алматы, Дайк-Прес, 2000.

Н.Мыңжан. Қаақтың қысқаша тарихы. Алматы, Жалын, 1994.

Қосымша

Артыкбаев Ж.О. Казахское общество: традиции и иновации. – Караганда, 1993.

Исмагулов О.И. Население Казахстана от эпохи бронзы до современности. Алма-Ата, 1970.

Кузембайулы А., Абиль Е. Казахская Сибирь. – Костанай, 1997.

XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ қоғамы. Зерттелу тарихының кейбір мәселері. Рдакциясын басқарған А.К.Әбілов. Қарағанды,ҚарМУ баспасы, 1992, 179 б.

Қозыбаев М.Қ Өркениет және ұлт. Алматы, Арыс, 2001.

Қозыбаев М. Тарих зердесі. Алматы, Ғылым, 2 том, 1998.